اجرت المثل چیست و تحت چه شرایطی از سوی زوجه قابل مطالبه است

اجرت المثل چیست و تحت چه شرایطی از سوی زوجه قابل مطالبه است؟

اجرت المثل در کنار نفقه و مهریه یکی از حقوق مالی زن بر اساس عقد نکاح است که تحت شرایط خاصی که در این مقاله به آن ها می پردازیم قابل مطالبه از سوی زن است. برخلاف سابق، که اجرت المثل تنها به نکاح دائم اختصاص داشت و زوجه به موجب اجرای طلاق( زمانی که طلاق از طرف مرد) بود می توانست این حق مالی را به همراه سایر حقوق مالی خود از جمله مهریه و نفقه از دادگاه خانواده مطالبه، و اجرت المثل ایام زندگی زناشویی را از زوج خود بخواهد از سال ۸۵ به بعد با تغییراتی مواجه گردیده و به زوجه این حق را داد که بتواند در صورت اثبات شروطی که در ماده ۳۳۶ قانون مدنی به آن اشاره شده، طلاق خود را از سوی زوجه خواستار شود.

بررسی اجرت المثل از دید قانون گذار

اجرت المثل یکی از حقوق مالی برای زن است که بر اساس فقه اسلامی به زن تعلق می گیرد و قانون مدنی ایران هم با اقتباس از فقه آن را وارد حقوق ایران کرده است. تبصره ماده ۳۳۶ قانون مدنی بیان می دارد که اگر زوجه، کارهایی را که شرعا به عهده وی نبوده را تنها به دستور زوج انجام دهد مستحق دریافت اجرت المثل است. این موارد می تواند انجام اموری از جمله نظافت منزل، آشپزی، مراقبت و نگهداری از طفل و  این قبیل موضوعات باشد. و تمکین خاص را در برنمی گیرد. چون تبعیت از زوج در انجام وظایف زناشویی جزو وظایف قانونی و شرعی زوجه است.

دریافت این حق مالی توسط زن وابسته به این است که زوجه از انجام وظایفی که در متزل شوهر اقدام به انجام آن کرده قصد تبرع نداشته باشد و به منظور دریافت اجرت از زوج، این اقدامات را انجام داده باشد. در ادامه بیشتر درمورد مفهوم تبرع یا عدم تبرع زن توضیح داده می شود.

قانون گذار اصل را بر عدم تبرع گذاشته و زوجه را مستحق دریافت اجرت می داند و اگر زوج بخواهد ادعا کند که زوجه از انجام وظایفی که در منزل او عهده دار شده قصد تبرع داشته و از روی میل باطنی وظایفش را انجام داده است بایستی آن را به محکمه اثبات کند در غیر این صورت با تقاضای زوجه، او ملزم است که حق مالی زوجه را به وی بپردازد.

تفاوت اجرت المثل با نفقه و مهریه چیست؟

اجرت المثل مانند نفقه و مهریه یکی از حقوق مالی زن به موجب عقد نکاح است که زن تحت شرایطی می تواند آن را مطالبه کند. اما اجرت المثل با سایر حقوق مالی زن یعنی مهریه و نفقه تفاوت هایی دارد که نحوه مطالبه و شرایط آن را هم متفاوت می کند.

مهمترین تفاوت همانطور که گفته شد موارد پرداخت اجرت المثل به زن است که با نفقه و مهریه متفاوت است. نفقه در واقع هزینه معیشت و زندگی زن است که وابسته به تمکین زن از مرد است و تا زمانی که زن از مرد در رابطه زناشویی تمکین می کند می تواند از مرد مطالبه نفقه کند که لازم است متناسب با شرایط اجتماعی و اقتصادی و نیازهای خود او باشد و در واقع ارتباطی به توانایی مالی خود مرد ندارد.

مهریه نیز مال مشخصی است که در زمان انعقاد عقد نکاح و یا پس از انعقاد این عقد بر اساس توافق طرفین به عنوان حق مالی زن در نظر گرفته شده و بر اساس نوع آن که می تواند عند المطالبه یا عند الاستطاعه باشد از طرف زن قابل مطالبه است. مطالبه مهریه بر خلاف نفقه وابسته به تمکین زن از مرد نیست و زن می تواند در صورت عند المطالبه بودن مهریه که بیشتر موارد مهریه از این نوع هستند، هر زمان که خواست مهریه خود را مطالبه کند.

بیشتر بخوانید: بهترین وکیل طلاق در تهران با سابقه بالا

اما اجرت المثل چنانکه در ابتدا توضیح داده شده تنها در صورتی از سوی زن قابل مطالبه است که زن ثابت کند بابت کارهای خانگی و یا نگهداری و شیر دادن به فرزند قصد تبرع یعنی مجانی کار کردن را نداشته است. در واقع اجرت المثل بابت انجام امور خانگی به زن پرداخت می شود و این نشان دهنده این است که زن بابت  امور خانه بر اساس فقه اسلامی و همچنین قانون وظیفه ای ندارد و می تواند در ورت اثبات عدم تبرع هزینه انجام این کارها را از مرد دریافت کند.

اثبات عدم تبرع در اجرت المثل بر عهده زن است؟

یکی از نکات مهم در مطالبه و دریافت اجرت المثل همانطور که گفته شد، مسأله تبرع یا عدم تبرع زن یعنی قصد و نیت او برای مجانی یا غیر مجانی کار کردن در منزل زناشویی است. همانطور که گفتیم مبنای مطالبه اجرت المثل توسط زن این است که در انجام امور خانه قصد تبرع نداشته باشد. حال سوال مهم این است که اصل بر تبرع زن است یا عدم تبرع؟ یعنی اصل یر آن است که زن در انجام امور خانه قصد دریافت هزینه دارد یا خیر؟

به تناسب اینکه اصل بر چه چیزی باشند فردی که ادعای او خلاف این اصل باشد باید با کمک ادله اثبات ادعای خود را اثبات کند و در نتیجه به لحاظ حقوقی کار سخت تری خواهد داشت. در خصوص بار اتبات در این مورد یعنی اینکه زن باید عدم تبرع را اثبات کند و یا مرد باید تبرع زن را اثبات کند یک نظریه مشورتی از اداره حقوقی قوه قضائیه وجود دارد که اعلام می دارد بار اثبات در اجرت المثل با مرد است. یعنی اصولا اصل بر این است که زن در انجام امور خانه قصد مجانی کار کردن ندارد و اینکه زنان معمولا بابت این امور تا پیش از یه وجود آمدن اختلاف مطالبه اجرت نمی کنند دلیل بر آن نمی شود که آنان با قصد مجانی بودن اقدام به انجام کارهای خانه می کنند.

در نتیجه بر اساس این نظریه در صورت طرح دعوا توسط زن برای مطالبه اجرت المثل ایام زناشویی در صورتی که مرد ادعای تبرع زن را کند زن نیازی به اثبات خلاف آن ندارد و مرد باید در این شرایط به کمک وکیل خانواده ادعای خود را به اثبات برساند

مبنای محاسبه اجرت المثل

قانون گذار مبنای ثابت و مشخصی را از پیش تعیین نکرده و این امر را به دادگاه موکول کرده است. زمانی که زوجه خواستار دریافت اجرت ایام زوجیت، باشد بایستی با مراجعه به دفتر خدمات قضایی، دادخواستی تحت عنوان مطالبه اجرت المثل تنظیم کند و الزام زوج به پرداخت حق مالی خود را تقاضا نماید.

با تقاضای زوجه، دادگاه کارشناسی را که در رشته نفقه صلاحیت دارد تعیین می کند تا با قیمت گذاری، میزان اجرتی که به زوجه در مدت ایام زوجیت تعلق می گیرد را مشخص کند.

بیشتر بخوانید: بهترین وکیل خانواده در تهران با مشاوره رایگان به صورت تلفنی و آنلاین

با تعیین میزان اجرت المثل از سوی کارشناس ، زوج ملزم است که مبلغ تعیین شده را به زوجه بپردازد مگر بتواند اثبات کند که زوجه از انجام وظایفش قصد تبرع داشته که در این صورت دیگر الزامی به پرداخت اجرت نداشته و خواسته زوجه از سوی دادگاه رد می گردد.

نحله چیست؟

• نحله نیز مانند اجرت المثل، از دسته حقوق مالی است که زوجه تحت شرایطی می تواند مستحق دریافت آن از زوج باشد.
• در صورتی که زوجه، بتواند دستمزد و اجرت ایامی که در منزل زوج، بوده را از او مطالبه کند دیگر نمی تواند نحله را از دادگاه خواستار شود.
• نحله نوعی بخشش و هدیه از جانب زوج به زوجه است و در شرایطی که طلاق از طرف مرد باشد به او تعلق می گیرد. پس اگر طلاق از طرف زن باشد نحله به او تعلق نگرفته، و او تنها می تواند، اجرت ایام زوجیت را از زوج بخواهد.
• میزان نحله را، دادگاه با توجه به سنوات زندگی مشترک زوجه، تعیین می کند و برخلاف اجرت المثل، این امر را به کارشناس ارجاع نمی دهد.

در صورت فوت شوهر، زوجه می تواند اجرت المثل را خواستار شود؟

پاسخ به این سوال مثبت است و زوجه می تواند حتی برای بعد از فوت شوهر خود، اجرت ایامی که در منزل زوج بوده را، از دادگاه خواستار شود.

برای این اقدام، زوجه باید دادخواستی حقوقی تحت عنوان مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت، به طرفیت وراث متوفی، مطرح کند و الزام آنها را به پرداخت حق مالی خود خواستار شود.

مبلغ اجرت المثل را دادگاه با ارجاع امر به کارشناسی رسمی مشخص کرده و وراث متوفی را به پرداخت مبلغ تعیین شده ملزم می کند.

بیشتر بخوانید: استرداد جهیزیه و چگونگی انجام آن با سیاهه یا بدون آن

رسیدگی به دعوی اجرت المثل ایام زوجیت، در صلاحیت چه مرجعی است؟

نص صریح ماده

دعوای اجرت المثل زن مانند هر دعوای خانواده دیگری در صلاحیت دادگاه های خانواده قرار دارد. در واقع این دعوا چون ناشی از رابطه زناشویی و عقد نکاح است یک دعوای خانواده محسوب شده و در نتیجه دادگاه خانواده به آن رسیدگی می کند. اما از لحاظ صلاحیت محلی یعنی اینکه دادگاه خانواده کدام شهرستان صالح با رسیدگی است باید توجه کرد که طبق قواعد عمومی صلاحیت محلی در دعاوی خانواده، زن می تواند دعوای خود را یا در دادگاه خانواده خوانده یعنی محل اقامت مرد و یا در صورتی که محل اقامت زن با مرد متفاوت باشد، می تواند دعوای خود را در دادگاه خانواده محل اقامت خودش طرح کند و این در واقع امتیازی است که قانون از لحاظ صلاحیت محلی به زنانی که اقدام به طرح دعوا می کنند داده است که می توانند دعوا را در محل اقامت خود هم طرح کنند.

نتیجه گیری

در این مقاله، به بررسی یکی دیگر از حقوق مالی زوجه، که اجرت المثل ایام زوجیت بوده پرداختیم و بیان داشتیم که برخلاف سایر حقوق مالی زوجه، مطالبه این حق ، شروطی را دارد که اگر زوجه نتواند آن را اثبات کند نمی تواند الزام زوج را به پرداخت بخواهد. ملاحظه می شود که اثبات اجرت المثل و نحوه مطالبه آن کمی دشوار است و بهتر است که زوجه انجام روند پرونده حقوقی خود را به وکیل متخصص و زبده واگذار کند.گروه وکلای خانواده، با داشتن سابقه طولانی در حوزه وکالت، می تواند بهترین خدمات حقوقی را در حوزه حقوق خانواده به شما عزیزان ارائه دهد. شما می توانید از طرق ارتباطی که در سایت به آن اشاره شده به صورت حضوری، تلفنی و آنلاین با گروه وکلای خانواده، در ارتباط باشید.

پیشنهادات

گروه وکلای خانواده، با داشتن سابقه طولانی وکالت، در حوزه دعاوی خانواده، توانسته بهترین خدمات را به افرادی که درگیر پرونده های حقوقی در حوزه خانواده هستند ارائه دهد. شما می توانید جهت ارتباط با وکلای ما، از طریق راه های ارتباطی که در سایت به آن اشاره شده، در تماس باشید و سوالات حقوقی خود را با ما در میان بگذارید.

برخی از سوالات متداول

اجرت المثل ایام زوجیت چیست و در چه شرایطی به زوجه تعلق می گیرد؟

یکی از حقوق مالی است که در شرایطی به زوجه تعلق می گیرد و زوجه در صورتی که بتواند اثبات کند که از انجام وظایفی که در منزل زوج، عهده دار بوده قصد تبرع نداشته می تواند این حق مالی را از دادگاه خواستار شود.

وکیل اجرت المثل کیست و چه خدماتی ارائه می دهد؟

این وکیل کسی است که به پرونده های خانواده تجربه و آگاهی قضایی دارد و در تلاش است که با ورود به پرونده ، و ارائه دادن ادله و مستنداتی به دادگاه اثبات کند که زوجه از انجام وظایفی که در منزل زوج عهده دار شده قصد تبرع نداشته و مستحق دریافت این حق مالی از زوج است.