حق حبس زن در ازدواج چیست و به چه معناست؟

در گروه وکلای خانواده، مجرب ترین و متخصص ترین وکلای خانواده در کنار هم جمع شده اند و با استفاده از دانش و تجربه چندین ساله خود در امور حقوقی مربوط به خانواده می توانند در خصوص کلیه مسائل حقوق خانواده از جمله حق حبس زن و نکات حقوقی مربوط به آن به شما مشاوره حقوقی یا هر نوع خدمات دیگری که لازم باشد را ارائه دهند.

برای آشنایی دقیق تر با حق حبس و موارد استفاده از آن لازم است حتما از یک وکیل مجرب خانواده استفاده کنید. در این مقاله مهمترین در خصوص این موضوع را برای شما عزیزان بیان می کنیم.

حق حبس زن به چه معناست؟

متاسفانه در حقوق خانواده ایران مفاهیم مختلفی وجود دارد که بسیاری از مردم با وجود اینکه درگیری آن ها هستند اما آشنایی کامل با آن ها ندارند. حق حبس زن در ازدواج هم یکی از حقوق زن و یکی از مفاهیم حقوق خانواده است که کمتر از دیگر حقوق مانند مهریه و نفقه برای مردم شناخته شده است. به همین لازم است در ابتدا به زبان ساده بدانیم حق حبس به چه معنا است.

حبس، به معنای نگه داشتن یک چیز یا خودداری کردن از انجام یک کار است. منظور از حق حبس زن در ازدواج این است که زن حق دارد تا پیش از آنکه مهریه خود را به طور کامل دریافت نکرده است از انجام وظیفه زناشویی خود یعنی تمکین از مرد خودداری کند. در واقع زن بر اساس این حق، تا زمانی که زن مهریه خود را به طور کامل دریافت نکرده باشد، تکلیفی به تمکین از مرد ندارد و در صورتی که شرایط قانونی این حق موجود باشد و زن به درستی آن را اعمال کند مرد نمی تواند زن را مجبور به تمکین نماید.

البته اعمال این حق از سوی زن شرایط خاصی دارد و در همه موارد قابل اعمال نیست، در این مقاله با کلیه نکاتی که لازم است درباره حق حبس زن بدانید آشنا خواهید شد.

بیشتر بخوانید: آیا گرفتن مهریه از خانواده شوهر امکان پذیر است؟

حال سوالی که ممکن است برایتان ایجاد شود این است که منظور از تمکین دقیقا چیست؟ بر اساس قانون مدنی هر یک از زن و مرد به موجب عقد ازدواج وظایفی در قبال طرف مقابل پیدا می کنند که در صورت انجام ندادن آن ها ممکن است از برخی حقوق خود محروم شوند یا به هر نحو ممکن آثار و تبعاتی حقوقی در قالب عقد ازدواج برای آن ها ایجاد شود.

وظیفه اختصاصی زن در طول مدت ازدواج تمکین از مرد است. تمکین دارای دو معنای عام و خاص است. منظور از تمکین عام این است که زن باید در همان منزلی که شوهر برای زندگی زناشویی تهیه کرده است اقامت داشته باشد و در صورتی که بدون دلیل موجه آنجا را ترک کند مرد می تواند حکم به الزام زن به تمکین از مرد را از دادگاه بخواهد. منظور از تمکین خاص هم این است که زن باید با مرد نزدیکی داشته باشد و در این مورد هم اگر زن از مرد تمکین نکند مرد می تواند با اثبات این موضوع علیه زن از دادگاه خانواده حکم بگیرد.

اگر عدم تمکین زن در دادگاه اثبات شود زن از دریافت نفقه محروم خواهد شد. اما تکلیف زن به تمکین از مرد شامل استثنائاتی هم می شود که به معنای این است که اگر زن در این موارد از مرد تمکین نکند، مرد نمی تواند علیه او اقدام قانونی کند. یکی از این موارد حق زن برای اعمال حق حبس است که مفهوم آن در بالا توضیح داده شد.

اما نکته مهم این است که اعمال حق حبس از سوی زن باید بر اساس شرایط خاصی باشد که بدون آن ها اعمال این حق اعتبار نخواهد داشت. این شرایط در ادامه توضیح داده می شود.

شرایط اعمال حق حبس از طرف زن

برای آنکه زن بتواند این حق را به درستی اعمال کند و آثار و تبعات حقوقی خاص خود را به جا بگذارد لازم است حتما شرایط خاصی وجود داشته باشد. اگر هر یک از این شرایط وجود نداشته باشد، زن نمی تواند با استناد به حق حبس از تمکین خودداری کند..

• اولین نکته درباره اعمال حق حبس زن این است که زن نباید تا قبل از اعمال این حق از مرد تمکین کرده باشد. بنابراین اگر زن حتی برای یک بار پس از ازدواج از مرد تمکین کرده باشد دیگر نمی تواند از این حق استفاده کند. این موضوع یعنی اینکه آیا زن پس از انعقاد نکاح از مرد تمکین کرده است و بنابراین حق حبس ندارد، از امور مربوط به ادله اثبات است که برای اثبات ادعای خود چه به عنوان زن و چه به عنوان مرد لازم است حتما از وکیل متخصص خانواده استفاده کنید
• ملاک اولین تمکین زن از مرد، تاریخ انعقاد عقد است و تفاوتی ندارد که جشن عروسی چه زمانی باشد. در فرهنگ ایرانی معمولا میان عقد زن و مرد و برگزاری جشن عروسی مدت زمان متعارفی فاصله وجود دارد. اگر در این حین زن با مرد رابطه جنسی داشته باشد و در واقع از او تمکین خاص کند حق حبس او ساقط می شود و به عبارت دیگر ملاک اولین تمکین، تاریخ وقوع عقد است و نه جشن عروسی زوجین.
• نکته مهم دیگر در خصوص اعمال حق حبس این است که مهریه زن حتما باید حال و عند المطالبه باشد تا زن بتواند برای گرفتن آن این حق را اعمال کند. بنابراین اور مهریه از نوع عند المطالبه باشد که فقط در صورت توانایی مالی مرد قابل مطالبه است، زن نمی تواند برای دریافت کامل آن از حق حبس استفاده کند.

در مقاله زیر با تفاوت مهریه عند المطالبه و عند الاستطاعه بیشتر آشنا می شوید:

بیشتر بخوانید: برای انحصار وراثت کجا باید رفت؟

مهریه عندالاستطاعه چیست و چه تفاوتی با مهریه عندالمطالبه دارد

• بر اساس رای وحدت رویه دیوان عالی کشور که درمورد این موضوع صادر شده است، در صورتی که مهریه به حکم دادگاه تقسیط شده باشد، باز هم زن می تواند تا زمان دریافت کامل آن از حق حبس خود استفاده کند. زیرا این حق به دریافت کامل مهریه مربوط می شود و زمانی که مهریه تقسیط شده است زن هنوز تمام مهریه خود را دریافت نکرده است که این حق برای او ساقط شود.
• حق زن نسبت به عدم تمکین تا زمان دریافت کامل مهریه خود، هم شامل تمکین خاص یعنی رابطه جنسی با مرد می شود و هم شامل تمکین عام یعنی سکونت زن در منزل مشترکی که شوهر تهیه کرده است. بنابراین زن می تواند به استناد این حق، حتی از سکونت در منزل مشترک هم خودداری کند و این عمل او به معنای نشوز یعنی عدم تمکین از مرد به صورت غیر موجه محسوب نمی شود.
• زمانی که زن مهریه خود را به طور کامل دریافت می کند دیگر حق حبس او ساقط خواهد شد و نمی تواند به استناد این حق از تمکین خودداری کند. ذر واقع زمانی که مهریه زن به طور کامل به او پرداخته می شود زن باید از مرد تمکین نماید و در غیر این صورت مستحق نفقه نخواهد بود. برای آشنایی با الزام به تمکین زوجه می توانید به لینک این مقاله مراجعه نمایید.

آیا زن در حین اعمال حق حبس می تواند نفقه بگیرد؟

ممکن است پرسیده شود که اگر زن این حق قانونی خود را اعمال کند می تواند نفقه خود را در حین اعمال این حق بخواهد یا خیر؟

در بالا توضیح داده شد که اعمال حق حبس یکی از موارد استثنایی است که قانون عدم تمکین زن از مرد را موجه دانسته است. به همین دلیل است که اگر زن این حق را اعمال کند باز هم مستحق دریافت نفقه خواهد بود و در واقع اینکه زن از مرد برای دریافت کامل مهریه خود تمکین نمی کند ارتباطی به نفقه ندارد زیرا خود قانون این عدم تمکین را برای زن مجاز دانسته است

بنابراین زن می تواند در حین اعمال حق حبس و تا زمانی که مهریه خود را به صورت کامل دریافت نکرده است، نفقه خود را هم مطالبه کند. برای اعمال این حق و نکات حقوقی پیرامون آن لازم است حتما از یک وکیل متخصص در امور خانواده که با کلیه زوایای حقوقی این مساله آشنایی دارد استفاده کنید.

آیا تمکین عام از مرد مانع حق حبس زن می شود؟

همانطور که گفتیم تمکین دارای دو معنای عام و خاص است. تمکین عام به معنای این است که زن در همان منزلی که مرد اقامت دارد یعنی منزل مشترک زندگی کند و بدون اجازه مرد این منزل زناشویی را ترک نکند. توضیح دادیم که اگر زن از مرد حتی برای یک بار تمکین کرده باشد دیگر نمی تواند با استناد حق حبس مهریه خود را به صورت کامل مطالبه کند و با اعمال این حق تا زمان پرداخت کامل مهریه از تمکین خودداری نماید.

بیشتر بخوانید: مراحل تعیین قیم و آشنایی با صفر تا صد آن نوشته شده توسط وکیل

اما سوال مهم این است که اگر زن از مرد تمکین عام کرده باشد یعنی در منزل مشترک تهیه شده توسط مرد سکونت داشته باشد آیا می تواند همچنان از حق حبس برای دریافت کامل مهریه خود استفاده کند یا خیر؟

این موضوع اختلافات زیادی را میان حقوقدانان ایجاد کرده و دو تفسیر مختلف را به وجود آورده است. برخی معتقدند با توجه به مطلق بودن ماده ۱۰۸۶ که به کلیه وظایف زناشویی زن اشاره کرده و تمکین عام را استثنا نکرده است زن اگر در منزل شوهر مستقر شده باشد دیگر نمی تواند از حق حبس استفاده کند.

اما عده دیگری از حقوقدانان با استناد به مفهوم حق حبس در فقه امامیه که فقط در ارتباط با تمکین به معنای خاص است استدلال می کنند حق حبس زن فقط با تمکین خاص یعنی برقراری رابطه زناشویی با مرد از بین می رود و اگر زن در منزل شوهر مستقر شده باشد بعنی تمکین عام کرده باشد این نوع نمکین مانع از اعمال حق حبس برای او نمی شود. همچنین یک نظریه مشورتی از اداره حقوقی قوه قضائیه وجود دارد که همین نظر را تایید می کند و تمکین عام زن از مرد را مانع اعمال حق زن برای حبس و دریافت کامل مهریه نمی داند.

با این وجود با توجه به اختلافی بودن این امر و همچنین وجود رای وحد ردیه از دیوان عالی کشور که تمکین عام را استثنا نکرده است ممکن است رای هر دادگاه درباره اینکه آیا تمکین عام مانع اعمال حق زن می شود یا خیر با یکدیگر متفاوت باشد که در این شرایط استفاده از وکیل مجرب خانواده که بتواند از تفسیر موافق با منافع موکل دفاع کند اهمیت بسیار زیادی دارد.

طلاق در دوران حق حبس

در صورتی که زن با وجود شرایط خاصی که در بالا ذکر شد اقدام به اعمال حق فسخ تا زمان دریافت کامل مهریه بنماید و در نتیجه از مرد تمکین نکند طلاق زن در این مدت چه شرایطی خواهد داشت؟

در صورتی که زن در دوران اعمال حق حبس بخواهد از مرد جدا شود باید به مقرراتی که درباره طلاق یک طرفه زن وجود دارد رجوع نمود. در واقع زن می تواند به استناد موارد قانونی طلاق یک طرفه زن در دوران حبس جدا شود. همانطور که گفتیم زن می تواند در طول دوران حبس از تمکین خودداری کند اما با این وجود مرد موظف است نفقه زن را در طول این مدت بپردازد زیرا عدم تمکین زن به صورت مجاز و بر اساس حقی که قانون به او داده است انجام شده است.

حال اگر مرد در طول این مدت نفقه زن را ندهد به نحوی که زن در عسر و حرج قرار بگیرد زن می تواند به استناد به قواعد عمومی طلاق یک طرفه زن بر اساس لین عسر و حرج ایجاد شده از مرد طلاق بگیرد. اگرچه اثبات عسر و حرج زن امری دشوار است که نیاز به تجربه و مهارت وکیل خانواده خواهد داشت.

مشاوره حقوقی رایگان درمورد حق حبس

همانطور که می دانید، مسائل حقوقی مربوط خانواده از پیچیدگی های خاصی در نظام حقوقی ایران برخوردارند که همین مساله مواجهه با آن ها را دشوار و در صورت استفاده نکردن از مشاوره حقوقی یک وکیل مجرب خانواده غیر ممکن می کند. دعاوی خانواده بسیاری اوقات ممکن است برای سال ها باز بمانند و شرایط طرفین در این صورت معلق و بلاتکلیف باقی خواهد ماند. اما استفاده از مشاوره حقوقی متخصصان در حقوق خانواده به شما کمک می‌ کند تا علاوه بر سرعت بخشیدن به دعوا از طریق رعایت تشریفات و کلیه نکات حقوقی مربوط به دعاوی خانواده، شانس موفقیت خود را در این دعاوی افزایش دهید.

در ارتباط با حق حبس، لازم است حتما پیش از ازدواج به یک وکیل متخصص خانواده مراجعه کرده و از کلیه نکات حقوقی که لازم است درباره حقوق و تعهدات خود به موجب عقد ازدواج بدانید آگاه شوید. زیرا اعمال این حق از سوی زن بدون آشنایی اولیه با حقوق خود و شرایط استفاده از آن ها در رابطه زناشویی ممکن نخواهد بود.

وکلای مجرب حاضر در گروه وکلای خانواده آماده ارائه انواع خدمات حقوقی از جمله مشاوره حقوقی آنلاین و مشاوره حقوقی رایگان به شما عزیزان هستند. برای اطلاع از نحوه استفاده از خدمات متنوع گروه وکلای خانواده که با تمرکز چندین ساله اعضای خود بر حقوق خانواده از بالاترین کیفیت ممکن برخوردار است، کافی با شماره تماس هایی که در سایت برای شما نوشته شده است تماس بگیرید.